Metaveri Nedir? Önemi Nedir?
Okuma süresi: yaklaşık 4 dakika
Metaveri denilen ve eserlerin, sanatçıların nerede nasıl gösterileceğinden, eserlerin, söz yazarlarının, bestecilerin, yapımcıların hakedişleri nasıl paylaşacaklarına dair bilgi seti, günümüz dijital müzik dünyasının temelini teşkil ediyor. Bu nedenle bu yazımızda size metaveri (metadata) nedir, nerelerde kullanılır konusunda bilgiler vermek istiyoruz.
Metaveriyi kullanılış amaçları açısından üç (3) kısıma ayırmak mümkün:
- Tanımlamalara ilişkin veriler (Descriptive)
- Haklara ilişkin veriler (Ownership)
- Tavsiyelere ilişkin veriler (Recommendation)
Tanımlamalar İle İlişkili Veriler
Genellikle eser sahiplerinin karşılaşacağı, eserleri yapımcıya, dağıtımcıya teslim ederken bildirilmesi gereken veri setine deniyor tanımlamalar ile ilgili veriler.
Bu veriler:
- Eser ismi
- Çıkış tarihi
- Albümdeki sıralaması
- Albüm kapağı
- ISRC/UPC
- Eseri icra eden sanatçı(lar)
- Eserin türü (genellikle birincil ve ikincil türü istenir)
Bu veri seti dijital platformlar tarafında eseri ve sanatçıyı tanımlamak, platformda en uygun ve doğru şekilde sunmak amacıyla kullanılırlar. Hatalı kullanılması sanatçıların en çok şikayet ettiği sorunlara neden olur, örneğin eserin yanlış sanatçıya bağlanması, sanatçı adının yanlış gösterilmesi gibi.
ISRC/UPC bu veriler arasında kısmen en önemlisi, zira bunlar birer tekil rakam ve harf dizisi, eserleriniz platformlarda hep bu veriler üzerinden takip ediliyor ve bu veriler referans olarak kullanılıyor. Platformla bir sorununuz olduğunda sorunu iletmek için mutlaka bu verileri referans olarak kullanmalısınız.
UPC – Universal Product Code (Evrensel Ürün Kodu) ISRC – International Standard Recording Code (Uluslararası Standart Ses Kaydı Kodu)
Peki bu rakamları kim veriyor, nereden alınıyor.
UPC müziğe özel bir veri değil, süpermarketten aldığınız sakız üzerinde bile bir UPC mevcut. Bu veriler eski muzik dünyasında geliyor ve albümlerin mağzalarda satıldığı dönemlerde diğer ürünler gibi takip edilmeleri için kullanılıyor.
ISRC ise müziğe özgün bir veri ve yapımcıların verebildiği bir veri. Yapımcılar, yapımcı belgesi aldıklarında kendilerine bir ISRC bloğu atanıyor ve bu bloktan eserler uygun gördükleri biçimde ISRC kodları veriyorlar. Yapımcı ile çalışmayan sanatçılar ise bu kodları yapımcılarından temin edebiliyorlar.
Bu tip metaverler arasında, bizim gördüğümüz en büyük hatalardan birisi, platformların birleşik sanatçı (compound artist) dedikleri durum. Platformlara eserde yer alan sanatçılar tek tek listelenmez ise bu durum ortaya çıkıyor.
Örneğin “Gülpembe” şarkısını ele alalım, eğer sanatçı ‘Barış Manço ve Kurtalan Ekpres’ olursa bütün bağlantılar yanlış olacaktır, zira ‘Barış Manço’ ve ‘Kurtalan Ekspres’ ayrı ayrı sanatçılardır.
Görüldüğü gibi iki (2) sanatçı var ve ayrı ayrı yazılmış, olması gerektiği gibi.
Her iki sanatçıya ayrı ayrı bakacak olursak, Kurtalan Ekspress doğru girilmemiş, gördüğünüz gibi arama yapıldığında birden çok aynı isimde sanatçı çıkıyor.
Aynı arama Barış Manço için yapıldığında ise tek sanatçı çıkıyor ve linkler doğru yere bağlanıyor.
Sanatçı’ nın platforma yanlış bildirilmesin doğuracağı sonuçlar ise yine aşağıda göreceğiniz gibi, Kurtalan Ekspres için içerikler dağılmış durumda
Eğer eserlerinizde, sizinle ya da sanatçılarınızla ilgili bu tarz hatalar var ise, bunlar genellikle platform bazında ve elle değişiklik gerektiriyor ve zaman alan bir işlem.
Yapımcınız ya da dağıtımcınız ile temasa geçin ve yardımlarını rica edin. Sizinle aynı dili konuşan ve aynı coğrafyadan birileri ile çalışmanın bir diğer avantajı da böyle sorunları öngörmek, olduğunda hemen müdahale etmek oluyor. Ditto, Tunecore, DistroKid gibi dağıtımcılar sizinle dirsek temasında olmadıkları için ile bu işleri yapmak çok kolay olmuyor.
Haklara İlişkin Veriler
Bu veri seti, hakedişlerin nasıl paylaşılacağına ilişkin bilgiler kapsar ve yapımcı, meslek birlikleri, editörlerle çalışan sanatçıların çok görmedikleri bir veri setidir. Ama konu hakediş olduğu için çok önemlidir.
Bu nedenle eserlerin üzerlerinde bulunan hakların nasıl bölüşülmesi gerektiğini bildiren bu metaverilerin doğruluğundan meslek birlikleri, yapımcı ve editörlerinizle konuşarak emin olun.
Tavsiyelere İlişkin Veriler
Tavsiyelerle ilişkili veriler yukarıda bahsedilen diğer iki (2) veri setlerinden subjektif olmaları, müdahale edilemiyor olmaları ve kullanıldıkları yer/platform bazında değişik olabilmeleri nedeiyle farklıdır.
Genellikle platformlara ait algoritmalar tarafından belirlenirler, bu nedenle subjektiflerdir ve genellikle müdahale edilip, değiştirilemezler.
Bu konuda varsa eserlere ilişkin doğru etiketleri tanımlamak, doğru türleri belirlemek önemli olabiliyor, zira algoritmalar bu verilere bakıyorlar.
Ben Ne Yapabilirim?
Anlatmaya çalıştığımız şekilde metaveriler çok önemli bilgiler, dijital müzik paydaşları kendileri ile ilişkili işlerin neredeyse tamamını bu verilere dayanarak yapıyorlar.
Bu nedenle:
- Metaveri girerken size verilen talimatlara harfiyen uyun
- Mümkün ise sizin için önemli olduğunu düşündüğünüz platformların “style guide” dedikleri rehberleri okuyun
- Eserlerinizle ilgili metaverileri takip edin, kontrol edin
- Eser işletme belgeleri ve anlaşmalarda bulunan hakedişlere ilişkin verileri kontrol edin, doğru olduklarına emin olun
- Eğer paydaşlara bu verileri siz veriyorsanız (genellikle bağımsız sanatçılar için doğru), kayıt etmeden önce doğruluğundan emin olun
Kolay gelsin
metadata ISRC UPC tips styleguide
Bora Turan